ਪੰਜਾਬ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਹੜਤਾਲ: ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਤੇ ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ: ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਆਰਗੇਨਾਈਜ਼ੇਸ਼ਨ ਆਫ ਕੈਮਿਸਟਸ ਐਂਡ ਡਰੱਗਿਸਟਸ (AIOCD) ਦੇ ਸੱਦੇ ‘ਤੇ 20 ਮਈ 2026 ਨੂੰ ਪੂਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਵੱਲੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਪੰਜਾਬ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੇ ਮਤਾਬਕ ਲਗਭਗ 27,500 ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਦੇ ਸ਼ਟਰ ਠੱਪ ਰਹੇ। ਇਸ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਅਜਿਹੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਿਹੜੀਆਂ ਆਨਲਾਈਨ ਦਵਾਈਆਂ (ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ) ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।
ਹੜਤਾਲ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨ
ਪੰਜਾਬ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨਿਯਮ ਦੇ ਦਵਾਈਆਂ ਦਾ ਵਿਆਪਾਰ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਫ਼ਿਰਕੀ ਧੰਦਿਆਂ ਨੂੰ فروغ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਬਲਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਵੀ ਖਤਰਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੀਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨ ਦੇ ਬਿਨਾਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਵਿਕਰੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਆਨਲਾਈਨ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ स्थिति ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਥਾਨਕ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਧੰਦੇ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਚਿੰਤਾਵਾਂ
- ਆਨਲਾਈਨ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਭਾਰੀ ਛੂਟ (20% ਤੋਂ 50%) ਕਾਰਨ ਗਲੀ-ਮੁਹੱਲੇ ਦੇ ਛੋਟੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦਾ ਵਪਾਰ ਖ਼ਤਮ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ।
- ਬਿਨਾਂ ਯੋਗ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਅਤੇ ਸਹੀ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੇ ਕਮੀ ਕਾਰਨ ਨਕਲੀ ਜਾਂ ਖ਼ਰਾਬ ਦਵਾਈਆਂ ਵਜੀਰਿਆਂ ਪਹੁੰਚ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
- PACS ਨੂੰ ਡਰੱਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣ ਦਾ ਵਿਰੋਧ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਥਾਨਕ ਸੰਗਠਨ ਖੇਤੀ ਬਾੜੀ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ, ਨਾ ਕਿ ਦਵਾਈਆਂ ਵੇਚਣ ਲਈ।
- ਆਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮੇਸੀ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਿਹਤ ਸੰਕਟ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ ਵਿੱਚ ਹੜਤਾਲ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ
ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਕਈ ਵਪਾਰੀ ਹੱਬਾਂ ਜਿਵੇਂ ਫੇਜ਼-3B2, ਫੇਜ਼-7, ਫੇਜ਼-5 ਅਤੇ ਫੇਜ਼-1 ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਰਿਟੇਲ ਅਤੇ ਹੋਲਸੇਲ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਟਰ ਬੰਦ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਨਾ ਖੁੱਲਣ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪਿਆ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰ ਅਤੇ ਜਨ ਔਸ਼ਧੀ ਕੇਂਦਰ ਖੁੱਲੇ ਰਹੇ, ਪਰ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਦੀਆਂ ਫਾਰਮੇਸੀ ਸਿਰਫ਼ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਹੀ ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ
ਮੋਹਾਲੀ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਨੇ ਲੋਕ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰ ਮਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੰਗ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖ ਕੇ ਆਪਣੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਦਰਜ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਕਿ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਕੈਮਿਸਟਰੀ ਵਪਾਰੀਆਂ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਖ਼ਤ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਕੀਤੇ ਜਾਣ। ਉਨਾਂ ਨਸ਼ਿਆਂ ਦੇ ਵਧਦੇ ਮਾਮਲਿਆਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ ਆਨਲਾਈਨ ਮਾਧਿਅਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਸ਼ਿਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਘਰੋਂ ਘਰ ਡਿਲੀਵਰੀ ਨੂੰ ਰੋਕਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।
ਮੋਹਾਲੀ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਅਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:
“PACS ਨੂੰ ਡਰੱਗ ਲਾਇਸੈਂਸ ਦੇਣਾ ਗਲਤ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਕਿਸਾਨਾਂ ਅਤੇ ਖਾਦਾਂ ਲਈ ਬਣੇ ਹਨ, ਦਵਾਈਆਂ ਦੇ ਦੰਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਫਾਰਮਾਸਿਸਟ ਨਹੀਂ ਹਨ ਅਤੇ ਸਹੀ ਤਾਪਮਾਨ ‘ਤੇ ਸਟੋਰ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਲਈ ਖ਼ਤਰਾ ਹੈ।”
ਨਿਰੀਖਣ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਘਾਟ ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ ਵਿੱਚ
ਮੋਹਾਲੀ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ ਕਿ ਆਨਲਾਈਨ ਫਾਰਮੇਸੀਜ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀਆਂ। 8 ਤੋਂ 24 ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਡਿਲੀਵਰੀ ਸਮੇਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਸਹੀ ਸਟੋਰੇਜ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਕੁਆਲਟੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਇਲਾਵਾ, ਕਈ ਵਾਰੀ AI ਦੁਆਰਾ ਬਣਾਈਆਂ ਨਕਲੀ ਪ੍ਰਿਸਕ੍ਰਿਪਸ਼ਨਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਸ਼ੀਲੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਦੀ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਮੰਗਵਾਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਥਾਨਕ ਕੈਮਿਸਟਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
ਆਖਰੀ ਵਚਨ
ਪੰਜਾਬ ਕੈਮਿਸਟ ਐਸੋਸੀਏਸ਼ਨ ਦੀ 24 ਘੰਟੇ ਦੀ ਹੜਤਾਲ ਨੇ ਈ-ਫਾਰਮੇਸੀ ਬਿਜ਼ਨਸ ਅਤੇ ਸਥਾਨਕ ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਵਿੱਚ ਤਣਾਅ ਨੂੰ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕੇਂਦਰ ਅਤੇ ਰਾਜ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਵੇਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਵਾਉਣ ਲਈ ਕਡ਼ੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਿਹਤ ਨੂੰ ਸੰਕਟਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰੀ ਬਚ ਸਕਣ।
